تبلیغات
ذوالفقار - عدالت
 
» تعداد مطالب :
» تعداد نویسندگان :
» آخرین بروز رسانی :
» بازدید امروز :
» بازدید دیروز :
» بازدید این ماه :
» بازدید ماه قبل :
» بازدید کل :
» آخرین بازدید :

-
   

ماذوالفقارحیدریم فداییان رهبریم

عدالت
چهارشنبه 25 مرداد 1391 ساعت 11:29 ب.ظ | | نوشته ‌شده به دست محمد غلامیان | ( نظرات )

                        

العَدالة" و "المُعادَلة" لفظی است كه در حكم و معنی مساوات است و به اعتبار نزدیك بودن عدل به مساوات در آن مورد هم به كار می‌رود.

"عَدْل" در چیزهایی كه با بصیرت و آگاهی درك می‌شود، به كار می‌رود مثل احكام و عِدْل و "عدیل" در چیزهایی است كه با حواس درك می‌شوند مثل اوزان، اعداد و پیمانه‌ها. [1]
"عدل" ضد ظلم و جور و هم معنی قسط است، ریشه و مشتقات عدل نزدیك به سی‌ بار در قرآن ذكر شده و این تكرار اشاره دارد به اینكه قرآن دربارۀ عدل توجه فراوانی دارد.[2] قانون عدالت یك قانون كلی و عمومی است و هر نوع داوری و حكومت را چه در امور بزرگ و چه كوچك شامل می‌شود.[3]
عدالت در عرف عام:
"عدل" به معنای رعایت حقوق دیگران در برابر ظلم و تجاوز به كار می رود از این رو عدل را به معنی "اعطاء كل ذی حقٍ حَقَّه" گرفته‌اند، و برخی در معنای عدل توسعه‌ داده­اند و آن را به معنای «هر چیزی را در جای خود نهادن یا هر كاری را به وجه شایسته انجام دادن » به كار برده­اند.[4]
عدالت خداوند:
عدالتی كه جزء اصول مذهب است یكی از صفات خداست و در اصل خداشناسی كه نخستین اصل از اصول دین است مندرج می‌باشد، ولی ممتاز ساختن آن بسیار پرمعنی است به همین دلیل در مباحث اجتماعی اسلام روی هیچ اصلی به اندازۀ عدالت تكیه نشده است.[5] خدای متعال، نسبت به هیچ كس ظلم و ستم نمی‌كند و كاری را كه عقل سالم آن را زشت می‌شمارد، انجام نمی‌دهد. [6]
خداوند عادل است و جهان را بر مبنای عدالت آفریده است روزی مردم را اندازه‌گیری فرموده و از روی عدالت به هر كدام نصیبی از وسعت رزق و تنگدستی داده است، جز به عدالت فرمان نمی‌دهد و به ستم پاداش كسی را ضایع نخواهد كرد.[7]
عدالت در اخلاق:
افعال انسان در عدالت، به میانه روی و اعتدال انجام می‌شود و این از شریف‌ترین و برترین فضیلتهاست، زیرا جامع همه فضایل و ملازم آنهاست، عدالت اخلاق، در حقیقت شامل تعادل و عدالت میان قوای درونی انسان و انعكاس آن بر رفتار ظاهری است و مصداق آن انبیاء (ع) می‌باشند.[8]
عدالت در نظر فقها:
عدالت عبارت است از ملكه و نیرویی كه سبب می‌شود انسان واجبات را انجام دهد و محرمات را ترك كند. اسلام برای ترویج این صفت، امتیازات و شخصیتهایی به افراد داده است، مثل رهبریت، مرجعیت قضاوت، شهادت، امامت جماعت و...[9]
عدالت یا متعلق به اخلاق و افعال یا به تقسیم اموال یا به معاملات و داد و ستد یا به احكام و سیاستها مربوط شود، عادل در هر یك از این موارد برای برقراری تساوی و تعادل افراط و تفریط را به اعتدال و میانه باز می‌گرداند، عادل حقیقی باید به قوانین الهی، عالم باشد تا بتواند در امور، حفظ مساوات كند.[10]
عدالت در قرآن:
عدالت به همراه مشتقات، وجوه و نظایرش به دو گونه فعلی و اسمی در قرآن آمده است. «تعدیل كردن، به عدالت و مساوات رفتار كردن، به عدالت حكم كردن ،انصاف دادن، عوض دادن و...» از وجوه فعلی و «برابر، مقدار، دادگری، فدیه، تحریف ناپذیری، زوال ناپذیری و...» از وجوه اسمی آن می‌باشد.[11]
«یا اَیُّهَا الّذینَ ءامَنوا كونوا قَوّامینَ لِلّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ وَ لایَجْرِمَنَّكُمْ شَنَئانُ قَوْمٍ عَلی الاّ تَعْدِلواْ اَعْدِلواْ هُوَ اَقْرَبُ لِلتَّقْوی و اُتَّقوُاْ اللّهَ اِنَّ اللّهَ خبیرٌ بِما تَعْمَلونَ »[12]
«ای كسانی كه ایمان آورده‌اید، همواره برای خدا قیام كنید و از روی عدالت گواهی دهید، دشمنی با جمعیّتی شما را به گناه و ترك عدالت نكشاند، عدالت كنید كه به پرهیزگاری نزدیك‌تر است و از (معصیت) خدا بپرهیزید، كه خداوند از آنچه انجام می‌دهید، با خبر است.»
یكی از عوامل انحراف از عدالت در این آیه آمده است و هشدار می‌دهد كه كینه و عداوتهای قوی و تسویه حسابهای شخصی نباید مانع از اجرای عدالت شود و موجب تجاوز به حقوق دیگران گردد، زیرا عدالت از همه اینها بالاتر است.
عدالت به عنوان مهمترین ركن تقوا نیز مورد تأكید قرار گرفته است، گاهی ظلم و ستم به خاطر هوا پرستی و حفظ منافع شخصی است، نه به خاطر حب و بغض دیگران ،بنابراین ریشۀ واقعی انحراف از عدالت همان پیروی از هوای نفس است. نكتۀ دیگر اینكه صرف عدالت نظری و تئوریك
تنها مورد توجه اسلام نیست، آنچه مهمتر است اجرای عدالت است.[13]
«اِنَّ اللهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ و الاِْحْسانِ و ایتایَ ذِی الْقرْبی وَ یَنْهَی عَنِ الفحشاءِ و المُنْكَرِ وَ الْبَغْیِ یَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرونَ »[14]
«خداوند به عدل و احسان و بخشش به نزدیكان فرمان می‌دهد. و از فحشاء و منكر و ستم، نهی می‌كند، خداوند به شما اندرز می‌دهد شاید متذكر شوید.»
یكی از جامع‌ترین برنامه‌های اجتماعی، در این آیه و آیات بعد از آن آمده است. چه قانونی از عدل وسیع‌تر، گیراتر و جامع‌تر تصور می‌شود؟ هرگونه انحراف، افراط، تفریط و تجاوز به حقوق دیگران بر خلاف عدل است، اما از آنجا كه عدالت با همۀ قدرت و شكوه و تأثیر عمیقش در مواقع بحرانی و استثنائی به تنهایی كارساز نیست، بلافاصله دستور به احسان را پشت سر آن می‌آورد؛ یعنی در طول زندگی جایی كه عدالت به تنهایی امكان پذیر نیست انسان نیازمند ایثار و گذشت و فداكاری است.
در تفاوت معنی عدل و احسان بعضی گفته‌اند: عدل، توحید است و احسان، اداء واجبات. عدل به اعتقاد، و احسان به عمل اشاره دارد. بعضی عدالت را مربوط به جنبه‌های عملی و احسان را مربوط به گفتار دانسته‌اند.[15]