تبلیغات
ذوالفقار - نزدیکی به خدا
 
» تعداد مطالب :
» تعداد نویسندگان :
» آخرین بروز رسانی :
» بازدید امروز :
» بازدید دیروز :
» بازدید این ماه :
» بازدید ماه قبل :
» بازدید کل :
» آخرین بازدید :

-
   

ماذوالفقارحیدریم فداییان رهبریم

نزدیکی به خدا
سه شنبه 24 مرداد 1391 ساعت 06:07 ب.ظ | | نوشته ‌شده به دست محمد غلامیان | ( نظرات )

                                 

هر کس براى رسیدن به هر هدف و مطلوبى چه مادى باشد و چه معنوى در آغاز به آثار و نتایج آن مطلوب مى‏اندیشد و سپس به نیروى در راه تحقق آن توجه مى‏کند و در صدد تقویت آن نیرو اقدام مى‏نماید. پس از آن حالت با عزم و تصمیم به تلاش در جهت رسیدن به آن مى‏پردازد. از جمله چیزهایى که در راه تحقق و حصول آن هدف طبیعى است، دقت لازم در تهیّه اسباب و لوازم کافى براى رسیدن به آن است و با انتخاب هدف و تهیه اسباب و لوازم کافى به کوشش و مجاهده مى‏پردازد تا به آن هدف نائل شود.
از باب مثال اگر انسان به هدف تحصیل علم و دانش یا کسب مال تلاش و کوشش مى‏کند باید از استعداد لازم برخوردار باشد و استعدادش را در راه رسیدن به مطلوب به کار گیرد و آن را بیهوده مصرف نکند و تصمیم جدى بر تحصیل دانش داشته باشد و اسباب لازم یعنى ابزار تحصیل را فراهم کند و سپس با جدیّت به تحصیل علم و کسب دانش یا ثروت اقدام کند.
انسانى که به خدا ایمان آورده است باید توجه داشته باشد که مهمترین هدف و مطلوب او، وصول به قرب الهى از طریق شناسایى خداى سبحان و ارتباط صمیمانه با اوست. زیرا جز او چیزى صلاحیت و ارزش آن را ندارد که هدف و مطلوب انسان قرار گیرد و شایستگى آن را داشته باشد که انسان به عنوان انسان در راه او تلاش و فداکارى نماید از این رو لازم است پس از بیدارى و لزوم حرکت در جهت آن هدف و مطلوب، عزم و تصمیم خود را به کارگیرد و با فراهم کردن اسباب و وسایل مناسب با آن هدف، تلاش‏ها و مجاهدات خود را به گونه‏اى تنظیم کند که آن‏ها وى را به مطلوب برساند و تحقق هدف از آفرینش او را هموار سازد.
قرآن کریم در این رابطه فرمود: «یا ایّها الّذین آمنوا اتقوا اللّه و ابتغوا الیه الوسیلة و جاهدوا فى سبیله لعلّکم تفلحون؛(1) اى ایمان آورده‏ها تقواى الهى را رعایت کرده و از او پروا کنید (و با توجه به این که او ناظر بر شماست و شما در محضر او هستید از مخالفت با او پرهیز کنید و دستورهاى او را اجرا کنید.) و براى تقرّب به او وسیله‏اى بجوئید و در راه او جهاد کنید باشد که رستگار شوید».
در این آیه از مؤمنان خواسته شد تا براى رسیدن به رستگارى و فلاح سه کار را انجام دهد:
1ـ تقواى الهى را پیشه خود سازد.
2ـ براى تقرّب به خدا وسیله‏اى انتخاب کند.
3ـ در راه خدا جهاد و تلاش کند.
یعنى در مرحله اول باید وقایه و سپرى داشته باشد که نگذارد نافرمانى خدا به او برسد، گویا گناه تیرى است که از سوى شیطان متوجه انسان مى‏شود و آدمى با سپر تقوا مانع از اصابت آن تیر به خود مى‏شود. زیرا شیطان در کمین است و به تعبیر قرآن (انّه یراکم هو و قبیله من حیث لاترونهم)(2) او و همراهان او شما را مى‏بینند از آن جهت که شما نمى‏بینید، او مى‏بیند و ما او را نمى‏بینیم، باید سپر لازم را در دست داشته باشیم تا از خطر او در امان باشیم.
ابتغاء وسیله
آن چه که در این آیه مهم است و باید مورد توجه قرار گیرد. موضوع انتخاب وسیله است که مؤمنان بعد از تحصیل تقوا باید به آن توجه کنند.
وسیله در اصل به معناى تقرّب جستن و یا چیزى است که باعث تقرّب به دیگرى از روى رغبت و میل باشد، راغب مى‏گوید: کلمه وسیله به معناى دنبال کردن چیزى با میل است و حقیقت وسیله به سوى خدا، مراعات راه خدا با علم و عبادت و دنبال کردن دستورهاى پسندیده شرع است.(3)
مصادیق وسیله
اگر وسیله هر چیزى است که انسان را به خدا نزدیک مى‏کند و مؤمن باید در طلب آن باشد، در روایات مصادیق فراوانى براى آن ذکر شده است که به نمونه‏هایى از آن اشاره مى‏شود:
الف: اطاعت خدا و اجراى فرمان‏هاى الهى
الف: على علیه السلام در نهج البلاغه در خطبه 110 فرمود: «انّ افضل ما توسّل به المتوسلون الى اللّه سبحانه الایمان به و برسوله» یعنى بهترین چیزى که به وسیله آن مى‏توان به خدا نزدیک شد ایمان به خدا و پیامبر اوست. زیرا ریشه اصلى حرکت‏هاى سازنده و مثبت، ایمان است و به تعبیر دیگر: اساس و پایه تمام نیکى‏ها ایمان است و بدون آن هیچ گونه حرکتى به سوى فرایض الهى و واجبات دینى وجود نخواهد داشت، ایمان به خدا انسان را به واجبات الهى وا مى‏دارد و ایمان به معاد انسان را از انجام محرمات الهى باز مى‏دارد.
ب: جهاد در راه خدا
دومین وسیله، جهاد در راه خدا است: «و الجهاد فى سبیله فانه ذروة الاسلام؛جهاد در راه خدا وسیله تقرّب به خداست»زیرا جهاد قلّه رفیع اسلام است. ناگفته نماند جهاد در این‏جا معناى وسیعى دارد که علاوه بر جهاد نظامى ،شامل جهاد علمى و تبلیغى و امر به معروف و نهى از منکر و جهاد با نفس و هرگونه تلاش و کوشش مفید و سازنده براى پیشبرد اهداف اسلامى است و با بیان فلسفه جهاد به عنوان قلّه رفیع اسلام، استفاده مى‏شود جهاد در راه خدا باعث بقاء اسلام و رشد و بالندگى آن و وسیله عزّت و سر بلندى جامعه اسلامى است و بدون جهاد، حیات مکتب اسلام تضمین نخواهد شد.
ج: اخلاص
یکى از وسایل تقرّب به خدا کلمه اخلاص و شهادت به یگانگى خداست «و کلمة الاخلاص فانّها الفطرة» و کلمه اخلاص که هماهنگ با فطرت انسانى است یعنى عبودیت و الوهیت مخصوص ذات پروردگار است و آدم مؤمن باید هرگونه شرک و بت‏پرستى را نفى نماید و همه کارها را فقط براى او انجام دهد زیرا انسانى که به سراغ گناهان مى‏رود و یا در برابر غیر خدا سر تسلیم فرود مى‏آورد، چنین انسانى یا تسلیم شیطان شده و یا تسلیم هواى نفس خویشتن گشته است و تسلیم شدن در برابر شیطان یا هواى نفس یا بت، خلاف فطرت انسان است زیرا غیر خدا ارزش آن را ندارد که معبود انسان قرار گیرد.
د: برپادارى نماز
یکى از وسایل قرب به خدا نماز است که حضرت فرمود: «و اقام الصلوة فانها الملة» برپا داشتن نماز که حقیقت دین است زیرا نماز پایه اصلى دین و ستون خیمه آن است.
هـ: زکات
یکى از وسایل تقرّب خدا زکات است «و ایتاء الزکاة فانّها فریضة واجبة» و اداى زکات که فریضه‏اى واجب است یعنى انسانى که بخشى از مال خود را براى هدف الهى جدا کند و آن را در اختیاز نیازمندان جامعه قرار دهد در واقع تعلقش را از آن مال بریده و از این طریق خود را به خدا نزدیک ساخته است.
و: روزه
یکى از وسایل تقرّب به خدا روزه ماه رمضان است «وصوم شهر رمضان فانّه جنّة من العقاب» روزه ماه رمضان که سپرى در برابر عقاب و کیفر است، از این که روزه را به عنوان سپر عقاب معرفى کرده است براى آن است که سرچشمه اصلى گناهان وسوسه‏هاى شیطان و از ابزار شیطان، هواى نفس است. هنگامى که به وسیله روزه، شهوت در کنترل عقل در آید انسان با این وسیله دفاعى از حملات شیطان محفوظ مى‏ماند. در واقع روزه انسان را از جهان بهایم خارج و به سوى فرشتگان مى‏برد و او را به خدا نزدیک مى‏کند.
ز: حج و عمره
حج و عمره نیز از وسیله‏هاى تقرّب به خدا هستند «و حج البیت و اعتماره فانّهما ینفیان الفقر و یرحضان الذنب» و حج و عمره خانه خدا که نابود کننده فقر و شستشو دهنده گناه است.
در کنار مراسم حج و عمره بازارهایى را جهت مبادلات اقتصادى به وجود آورند و از این طریق بنیه اقتصادى کشورهاى اسلامى را تقویت کنند و فقر را از کشورهاى اسلامى بزدایند.
و اما تأثیر آن از جهت زدودن گناه براى آن است که حج و عمره تحوّلى در روح و جان انسان ایجاد مى‏کنند که آدمى به بازنگرى اعمال پیشین خود پرداخته و از گناهان خود توبه کند و به گونه‏اى شود که گویا از مادر متولد شده است چنان چه فرمودند: «یخرج من ذنوبه کهیئة یوم ولدته»(4) انسان حاجى از گناهان خود پاک و خارج مى‏شود مانند روزى که از مادر متولد شده است.
ح: صله رحم
صله رحم از اسباب تقرّب به خدا است «و صلة الرحم فانّها مثراة فى المال و منسأة فى الاجل» صله رحم که سبب فزونى مال و تأخیر اجل و سبب طول عمر است. تأثیر صله رحم در فزونى مال به خاطر تأثیر برقرارى پیوندهاى خانوادگى در همکارى اقتصادى است و سبب طول عمر بودن آن به این دلیل است که اولاً با صله رحم روابط خانوادگى برقرار و در مشکلات به همدیگر یارى مى‏رسانند و ثانیاً نسبت به هم دعا مى‏کنند و خود دعا سبب طول عمر مى‏شود و ثالثاً با صله رحم، نشاط و شادابى بر خانواده حاکم شده و غم و اندوه را کم مى‏کند و همه این‏ها از اسباب طول عمر است.
ط: صدقه پنهانى و آشکار
یکى از اسباب تقرّب به خدا صدقه پنهانى است «و صدقة السرّ فانها تکفّر الخطیئة و صدقة العلانیة فانّها تدفع میتة السوء» و صدقه پنهانى که کفّاره گناهان است و صدقه آشکار که از مرگ‏هاى بد پیشگیرى مى‏کند.
یعنى انسانى که به افراد نیازمند و آبرومند خالصانه و با حفظ آبروى افراد نیازمند به صورت پنهانى صدقه مى‏دهد موجب مى‏شود گناهان او پوشیده شود و انسانى به صورت آشکار به منظور تشویق دیگران به کارهاى خیر صدقه مى‏دهد باعث مى‏شود مرگ ناگهانى دفع گردد.
ى: هر کار خوب
یکى از اسباب تقرّب به خدا انجام هر کار خوب به خلق و خدمت به خلق است «و صنایع المعروف فانّها تقى مصارع الهوان» و کارهاى خوب که از لغزش‏ها و شکست‏هاى خفت بار جلوگیرى مى‏کند.یعنى انسانى که اقدام به هرگونه کارهاى خیر مى‏کند و به اطاعت پرداخته و به خلق خدا خدمت مى‏کند این عمل انسان را هم از شکست در از دست دادن امکانات و هم از شکست در ناحیه آبرو و حیثیت حفظ مى‏کند یعنى کارهاى خیر و خدمت رسانى به مردم و نیازمندان خواه خدمات فردى باشد و خواه خدمات اجتماعى، سبب پیشیگرى از این نوع شکست‏ها مى‏شود.
2ـ قرآن
یکى از وسایلى که انسان را به خدا نزدیک مى‏کند و سبب شرافت و کرامت و منزلت در پیشگاه خدا مى‏گردد قرآن کریم است امام سجاد(ع) در دعاى 42 صحیفه سجادیه که به عنوان دعاى ختم قرآن خوانده مى‏شود فرمودند: «واجعل القرآن وسیلة لنا الى اشرف منازل الکرامة و سلّماً نعرج فیه الى محلّ السلامة و سبباً نجزى به النجاة فى عرصة القیامة و ذریعة نقدم بها على نعیم دارالمقامة» خدایا قرآن را براى ما وسیله‏اى براى رسیدن به شریف‏ترین منزل‏هاى کرامت قرار ده و نردبانى که با آن به محل سلامت صعود و عروج کنم و سببى که با آن در عرصه قیامت نجات پیدا کنم و وسیله‏اى قرار ده تا با آن بر نعمت خانه اقامه یعنى قیامت قدم بگذارم.
در این فراز از دعا امام سجاد(ع) ضمن دعا در واقع اشاره مى‏کند به قرآن به عنوان وسیله‏اى که آدمى با استفاده از آن و عمل به محتواى آن بتواند به قرب الهى نائل شده و به مقام واقعى انسانى صعود کند.
3ـ امامان معصوم و اهلبیت علیهم‏السلام
برخى روایات مصادیق و سیله را امام معصوم(ع) مى‏داند چنان که پیامبر خدا(ص) فرمود: «الائمة من ولد الحسین(ع) من اطاعهم فقد اطاع اللّه و من عصاهم فقد عصى اللّه هم العروة الوثقى و هم الوسیلة الى اللّه تعالى»(5) امامان، از فرزندان امام حسین(ع) هستند، کسانى که آن‏ها را اطاعت کنند خدا را اطاعت کرده‏اند. کسانى که آن‏ها را معصیت کنند خدا را نافرمانى کرده‏اند، آنان دستگیره مطمئن هستند و همانان وسیله‏اى براى تقرّب به خدا هستند.
در تفسیر على بن ابراهیم نیز در تفسیر آیه آمده است: «تقرّبوا الیه بالامام؛(6) با امام به خدا تقرّب بجوئید.»
از این روایات استفاده مى‏شود که توسل به امامان و وسیله قرار دادن آن‏ها براى تقرّب به خدا امرى مشروع است. حال بحث است که مقصود از این توسّل چیست؟
به نظر مى‏رسد پیروى از پیامبر و امام و گام نهادن در جاى گام آن‏ها باعث تقرّب به خدا مى‏شود و به عبارت دیگر: توسّل به ائمه معصومین و وسیله قرار دادن آن‏ها براى نیل به مقاصد دنیوى و اخروى از طریق کتاب و سنت ثابت است و ثانیاً براى وسیله قرار دادن آن‏ها هیچ‏گونه اصالت و استقلالى قائل نشده بلکه تأثیر آن‏ها را متوقف بر اذن و مشیت الهى بدانیم چنان که شفاعت شفیعان در درگاه الهى به اذن و مشیت الهى صورت مى‏گیرد «من ذاالذى یشفع عنده الّا باذنه»(7) کیست که در برابر او جز به اجازه و اذن او شفاعت کند، تأثیرگذارى افرادى که آدمى به آن‏ها متوسّل مى‏شود. نیز به اذن الهى انجام مى‏گیرد.
در قرآن کریم، توسّل به اسماء الهى و صفات او در مقام دعا توصیه شده است «و لله الاسماء الحسنى فادعوه بها»(8) اسماء حسنا ویژه خداوند است پس خداوند را به وسیله آن‏ها به خوانید توسّل به دعاى صالحان که برترین نوع آن توسّل به ساحت پیامبران و اولیاى خاص او است تا براى انسان به درگاه الهى دعا کنند، در قرآن مى‏فرماید: «و لو انّهم اذ ظلموا انفسهم جاؤوک فاستغفروا اللّه و استغفرلهم الرسول لوجدوا الله تواباً رحیماً»(9) کسانى که بر خویشتن ستم کرده‏اند به سراغ پیامبر مى‏روند و در آن جا هم خود طلب مغفرت و آمرزش کنند و هم پیامبر براى آنان طلب آمرزش کند در این موقع خدا را توبه‏پذیر و مهربان خواهند یافت.
سؤال و جواب
ممکن است گفته شود: توسّل به دعاى صالحان، در صورتى با توحید سازگار است که کسى که به او توسّل مى‏جوییم از حیات و زندگى برخوردار باشد ولى انبیاء و اولیائى که از جهان رخت بربسته‏اند چگونه مى‏شود به آنان توسّل جست؟
در جواب مى‏گوییم: مؤثر بودن توسّل متوقف بر وجود دو شرط مى‏باشد اول آن که انسانى که به او توسّل مى‏جوییم داراى علم و قدرت باشد و دوم آن که متوسّلان با او ارتباط برقرار کنند و در توسّل به ائمه و اولیاء الهى هر دو شرط وجود دارد. زیرا حیات برزخى اصول مسلّم قرآن است و قرآن شهداى راه حق را داراى حیات و زندگى معرفى مى‏کند و مى‏فرماید: «ولاتحسبنّ الّذین قتلوا فى سبیل اللّه امواتا بل احیاء عند ربّهم یرزقون»(10) هرگز گمان مبر کسانى که در راه خدا کشته شدند مردگانند بلکه آنان زندگانند و نزد پروردگارشان روزى داده مى‏شوند. با توجه به این آیه وقتى شهدا از حیات برزخى برخوردار باشند، مسلّماً پیامبران و اولیاى خاص الهى که بسیارى از آنان نیز شهید شده‏اند از حیات برخوردارند. با عنایت به برخوردارى آن‏ها از حیات و زندگى به طور طبیعى داراى شعور و قدرت نیز هستند، پس مى‏توان به آن توسّل پیدا کرد تا آن‏ها در درگاه الهى واسطه قرار گیرند و از خدا بخواهند تا دعاى مؤمنان را اجایت کند.
4ـ دوست داشتن پیامبر(ص) و ائمه(ع)
مهر ورزیدن و دوست داشتن پیامبر و اهل بیت آن حضرت که قرآن و سنت بر آن تأکید دارد. قرآن کریم در این باره فرمود: «قل ان کان آبائکم و ابنائکم و اخوانکم و ازواجکم و عشیرتکم و اموال اقترفتموها و تجارة اتخشون کسادها و مساکن ترضونها احبّ الیکم من اللّه و رسوله و جهاد فى سبیله فتربصوا حتى یأتى اللّه بامره و اللّه لایهدى القوم الفاسقین»(11) بگو: اى پیامبر اگر پدران و فرزندان و برادران و همسران و بستگان شما و اموالى که بدست آورده‏اید و تجارتى که از کساد آن بیم دارید و مسکن‏هاى مورد علاقه شما در نظرتان از خداوند و پیامبرش و جهاد در راهش محبوبتر است، در انتظار این باشید که خداى سبحان عذابش را بر شما نازل کند و خداى متعال قوم فاسق را هدایت نمى‏کند. و در ارتباط با خاندان رسالت نیز مى‏بینیم خداى سبحان اجر رسالت پیامبر را محبت اهل بیت قرار داده است و فرمود: «قل لااسألکم علیه اجراً الّا المودة فى القربى»(12) بگو من براى اداى رسالت خدا از شما پاداش نمى‏طلبم جز محبت ورزیدن به بستگان و نزدیکانم.
اثر محبت پیامبر و اهل بیت(ع)
اثر محبت به پیامبر و اهل بیت آن است که محبّت به انسان با کمال و با فضیلت، خود نردبان صعود به سوى کمال است، هرگاه انسان فردى را از صمیم قلب دوست بدارد. کوشش مى‏کند خود را با او همگون سازد و آن چه که مایه خرسندى اوست انجام داده و آن چه او را آزار مى‏دهد ترک کند و همین روحیه در آدمى موجب تحوّل شده و پیوسته او را وا مى‏دارد تا راه اطاعت را در پیش گیرد و از گناه پرهیز کند و اگر کسى با زبان اظهار محبت کند ولى عملاً با او مخالفت نماید فاقد محبت واقعى است در
شعرى که به امام صادق نسبت داده شده آمده است:
تعصى الاله و انت تظهر حبّههذا لعمرى فى الفعال بدیع
لو کان حبّک صادقا لاطعتهانّ المحبّ لمن یحبّ مطیع(13)
خدا را نافرمانى مى‏کنى و اظهار دوستى مى‏کنى، به جانم سوگند این کار شگفتى است، اگر در ادعاى خود راستگو بودى، او را اطاعت مى‏کردى زیرا دوست و محبّ مطیع محبوب خود مى‏باشد.
نتیجه‏گیرى
آن چه از مباحث مطرح شده در آیه مورد بحث استنتاج مى‏شود آن است که اولاً مؤمنان با توجه به هدف آفرینش خود که همانا تقرّب به خدا و رسیدن به مقام لقاء الهى است باید بدانند رسیدن به این مقام به تدریج براى انسان حاصل مى‏شود و ثانیاً باید بهترین زاد و توشه که تقواى الهى است فراهم نمایند و ثالثاً وسایل کافى و لازم را شناخته و در اختیار گیرند و در این رابطه از راهنمایى‏هاى پیشوایان تقوا بهره‏مند شده و از آن‏ها در راه رسیدن به مطلوب استفاده نمایند از ایمان الهى برخوردار شده و اعمال صالح و شایسته انجام دهند. از آموزه‏هاى قرآن براى کسب شرافت و رسیدن به نجات
استفاده کنند و در نهایت با توسّل به ائمه معصومین و اولیاء الهى در مقام عمل از آن‏ها تأسى نموده و محبت آن‏ها را در خود تقویت نمایند و از طریق وسیله قرار دادن آن‏ها در دنیا و دعایش به درگاه خدا مستجاب و با شفاعت آن‏ها در قیامت از عذاب الهى مصون بمانند و آن‏ها را نیز به اذن و مشیت الهى این وسیله بودن را اعمال مى‏کنند و با محبت آن‏ها، آنان را الگوى خود قرار داده و آن چه که محبوب آن‏هاست انجام دهند و از گناهان پرهیز کنند که در واقع همه آن با جهاد و تلاش بدست مى‏آید که نتیجه نهایى آن رستگارى در دنیا و آخرت است.